Taariikhda Madaxweynihii Ugu Horreeyay ee Soomaaliya: Aadan Cabdulle Cusmaan Daar – Dhalashadiisii, Koritaankiisii iyo Halgankii Gobannimada

 Taariikhda ummad kasta waxa saldhig u ah hoggaamiyayaashii door weyn ka qaatay dhismaha qaranka iyo hagidda shacabka xilliyadii ugu adkaa. Soomaaliya waxay ka mid tahay dalalkii Afrika ee gumeysigu saameynta weyn ku yeeshay, balse shacabka Soomaaliyeed waxay muujiyeen adkaysi, waddaniyad iyo rabitaan xooggan oo ay ku doonayeen xorriyad iyo midnimo. Halgankaas waxaa ka dhex muuqday rag badan oo u huray waqtigooda, maskaxdooda iyo dadaalkooda sidii dalkoodu u noqon lahaa dal madax-bannaan. Mid ka mid ah hoggaamiyeyaashaas ayaa ahaa Aadan Cabdulle Cusmaan Daar, oo noqday madaxweynihii ugu horreeyay ee Jamhuuriyadda Soomaaliya kadib mideyntii gobolladii waqooyi iyo koonfur ee sannadkii 1960.

Aadan Cabdulle Cusmaan Daar wuxuu ku dhashay degmada Beledweyne sannadkii 1908. Wuxuu ku soo barbaaray xilli ay Soomaaliya ku jirtay gumeysi, iyadoo qaybo kala duwan oo dalka ka mid ahi ay maamulayeen quwado shisheeye. Carruurnimadiisii waxay ahayd mid ku suntan duruufihii adkaa ee waqtigaas jiray, waxaana bulshada Soomaaliyeed la daalaa dhacaysay kala qaybsanaan siyaasadeed, dhaqaale xumo iyo adeegyo bulsho oo aad u koobnaa. Inkasta oo fursadaha waxbarasho ay yaraayeen, haddana wuxuu muujiyay karti iyo dadaal uu ku kobcinayay aqoontiisa iyo fahamkiisa ku saabsan xaaladda dalkiisa.

Markii uu da'diisu korortay, Aadan Cabdulle wuxuu galay shaqooyin kala duwan oo u suurtageliyay inuu si dhow ula socdo maamulka iyo hab-dhaqanka gumeysiga. Khibradahaas ayaa u horseeday inuu fahmo muhiimadda ay leedahay in shacabka Soomaaliyeed helaan dowlad u taagan danahooda. Wuxuu si tartiib ah u noqday qof lagu yaqaan daacadnimo, dulqaad iyo dhegeysi wanaagsan, arrimo markii dambe door weyn ka ciyaaray hoggaamintiisii siyaasadeed.

Dabayaaqadii afartamaadkii qarnigii labaatanaad waxaa Soomaaliya ka curtay dhaqdhaqaaqyo siyaasadeed oo ay shacabka Soomaaliyeed ku dalbanayeen xorriyad iyo ismaamul. Waxaa la aas aasay ururro siyaasadeed oo ujeeddadoodu ahayd in codka shacabka la mideeyo. Aadan Cabdulle wuxuu ka mid noqday siyaasiyiintii si firfircoon uga qayb qaatay dhaqdhaqaaqyadaas, isagoo rumaysnaa in waddada ugu wanaagsan ee lagu gaari karo xorriyaddu ay tahay wadajir, wacyigelin iyo dhisidda hay'ado siyaasadeed oo matala shacabka.

Markii ururrada siyaasadeed ay bilaabeen inay xoog yeeshaan, wuxuu si dhow ula shaqeeyay siyaasiyiin kale oo u ololaynayay midnimada Soomaaliyeed. Wuxuu ku caan baxay hadal deggan, go'aan qaadasho taxaddar leh iyo karti uu ku mideyn karo dadka aragtiyaha kala duwan qaba. Intii uu ku jiray halganka siyaasadeed, wuxuu ka fogaaday hadallada hurin kara colaadda, isagoo doorbiday wada hadal iyo is afgarad.

Sanadihii xigay, shacabka Soomaaliyeed waxay sii kordhiyeen dadaalkooda ku wajahan madax-bannaanida. Shirar badan ayaa la qabtay, waxaana laga dooday mustaqbalka dalka, qaabka dowladnimada iyo sida loo mideyn karo gobollada kala maamulayay quwadaha shisheeye. Aadan Cabdulle wuxuu door muuqda ku lahaa doodahaas, isaga oo had iyo jeer ku adkaysan jiray in Soomaaliya u baahan tahay dowlad ku dhisan caddaalad, sharci iyo wadajir qaran.

Kartidiisa siyaasadeed iyo kalsoonida ay shacabka iyo siyaasiyiintu ku qabeen waxay sababtay in loo doorto xilal muhiim ah oo ka horreeyay madaxtinimada. Xilalkaas ayuu ku muujiyay inuu yahay hoggaamiye u adeegaya danta guud, kana fogeynaya danaha gaarka ah. Wuxuu ku dadaalay in hay'adaha dowladeed loo dhiso si nidaamsan, iyadoo la ilaalinayo sharciga iyo wada shaqeynta.

Intii lagu jiray marxaladihii ugu dambeeyay ee loo diyaar garoobayay xorriyadda, Aadan Cabdulle wuxuu si joogto ah uga qayb geli jiray kulammadii looga tashanayay dhismaha dowlad Soomaaliyeed oo mideysan. Waxa uu aaminsanaa in gobollada Soomaaliyeed ay leeyihiin taariikh, dhaqan iyo diin mideeya, sidaas darteedna ay mudan yihiin hal calan iyo hal dowlad.

Markii uu soo dhowaaday sannadkii 1960, rajada shacabka Soomaaliyeed aad bay u korortay. Magaalooyin badan waxaa ka socday dabaaldegyo iyo kulammo lagu muujinayay taageerada xorriyadda. Siyaasiyiinta Soomaaliyeed waxay ka shaqeynayeen sidii ay u abuuri lahaayeen dowlad awood u leh inay hoggaamiso shacabka maalinta xorriyadda kadib. Aadan Cabdulle wuxuu ka mid ahaa shaqsiyaadka loogu kalsoonida badnaa hawshaas, maadaama lagu yaqaanay degganaansho, daacadnimo iyo karti siyaasadeed.

Waxyaabaha ugu muhiimsan ee lagu xusuusto muddadii ka horreysay madaxtinimadiisa waxaa ka mid ahaa sida uu u ilaalin jiray midnimada siyaasiyiinta Soomaaliyeed. Mar kasta wuxuu ku baaqi jiray in la iska ilaaliyo khilaafaadka dhaawici kara himilada gobannimada. Aragtidiisu waxay ahayd in xorriyaddu aysan noqon karin mid waarta haddii aan shacabka iyo hoggaankoodu mideysnayn.

Dadaalkiisii joogtada ahaa wuxuu ka dhigay mid sumcad weyn ku dhex yeesha bulshada Soomaaliyeed. Dad badan waxay u arkayeen hoggaamiye deggan oo leh dulqaad iyo biseyl siyaasadeed. Taasi waxay gogol xaar u noqotay inuu noqdo mid ka mid ah shaqsiyaadka ugu mudan ee lagu aamino hoggaanka qaranka marka la helo madax-bannaanida.

Dhamaadka marxaladdan, Soomaaliya waxay u diyaar garoobaysay inay gasho bog cusub oo taariikhdeeda ah. Halgankii dheeraa ee shacabka Soomaaliyeed wuxuu ku dhowaa inuu miro dhalo, waxaana muuqanaysay rajo weyn oo ku saabsan dhismaha dowlad qaran oo madax-bannaan. Aadan Cabdulle Cusmaan Daar wuxuu taagnaa safka hore ee hoggaamiyeyaashii u diyaar garoobayay inay masuuliyaddaas culus qaadaan, taas oo ugu dambayn horseeday inuu noqdo madaxweynihii ugu horreeyay ee Jamhuuriyadda Soomaaliya.

Marka aad diyaar noqoto, waxaan sii wadi doonaa Qaybta 2, oo si faahfaahsan uga hadli doonta mideyntii 1-dii Luulyo 1960, doorashadii Aadan Cabdulle Cusmaan iyo bilowgii madaxtinimadiisa. Mideyntii 1-dii Luulyo 1960 iyo Doorashadii Aadan Cabdulle Cusmaan Daar

1-dii Luulyo 1960 waxay ahayd maalin taariikhi ah oo aan weligeed ka go'in xusuusta shacabka Soomaaliyeed. Waxay ahayd maalintii ay midoobeen Gobolkii Waqooyi oo xorriyaddiisa qaatay 26-kii Juun 1960 iyo Gobolkii Koonfureed oo xornimadiisa helay 1-dii Luulyo 1960. Midowga labadaas gobol wuxuu horseeday dhalashada Jamhuuriyadda Soomaaliya, iyadoo calanka buluugga ah ee xiddigta cad leh uu noqday astaanta qarannimada, midnimada iyo rajada shacabka Soomaaliyeed.

Ka hor maalintaas taariikhiga ah, hoggaamiyeyaasha Soomaaliyeed waxay yeesheen wada-hadallo iyo shirar badan oo looga gol lahaa in la dhiso dowlad mideysan oo awood u leh inay hoggaamiso shacabka. Inkasta oo ay jireen caqabado dhinaca maamulka iyo sharciyada ah oo ka dhashay kala duwanaanshihii nidaamyadii gumeysiga, haddana waxaa jiray rabitaan qaran oo xooggan oo ku salaysnaa in Soomaaliya noqoto hal dal, hal calan iyo hal dowlad.

Markii Jamhuuriyadda Soomaaliya si rasmi ah loo dhisay, Baarlamaankii Qaranka ayaa yeeshay kulan muhiim ah oo lagu dooranayay madaxweynihii ugu horreeyay ee dalka. Doorashadu waxay ahayd mid taariikhi ah, maadaama ay ahayd markii ugu horreysay ee Soomaaliya yeelato madaxweyne matalaya dal xor ah oo mideysan. Kalsoonidii ay xildhibaannadu ku qabeen Aadan Cabdulle Cusmaan Daar, daacadnimadiisa, khibraddiisa siyaasadeed iyo doorkiisii halgankii gobannimada ayaa sabab u noqday in loo doorto Madaxweynaha ugu horreeya ee Jamhuuriyadda Soomaaliya.

Doorashadiisu waxay shacabka Soomaaliyeed gelisay rajo cusub. Dad badan waxay rumaysnaayeen in dalku galay marxalad cusub oo ku dhisan xorriyad, sharci iyo dowladnimo. Madaxweyne Aadan Cabdulle Cusmaan wuxuu si cad u muujiyay in masuuliyadda loo dhiibay aysan ahayn sharaf keliya, balse ay tahay waajib qaran oo u baahan dulqaad, wadajir iyo u adeegidda shacabka Soomaaliyeed. Siyaasaddii Gudaha iyo Dibadda ee Madaxweyne Aadan Cabdulle Cusmaan Daar

Kadib markii uu si rasmi ah ula wareegay xilka Madaxweynaha Jamhuuriyadda Soomaaliya, Aadan Cabdulle Cusmaan Daar wuxuu diiradda saaray dhismaha hay'adihii dowladeed ee dalka. Soomaaliya waxay ahayd dowlad cusub oo ka dhalatay mideyntii laba gobol oo muddo dheer ku kala hoos jiray maamulladii Talyaaniga iyo Ingiriiska. Taasi waxay keentay caqabado badan oo dhinaca maamulka, shuruucda iyo adeegyada bulshada ah. Madaxweynaha iyo dowladdiisu waxay dadaal xooggan geliyeen sidii loo mideyn lahaa nidaamyadaas kala duwanaa loona abuuri lahaa dowlad qaran oo leh hal hannaan maamul.

Mid ka mid ah waxyaabihii mudnaanta la siiyay wuxuu ahaa xoojinta hay'adaha dowladda. Waxaa la dadaalay in la dhiso maamul hufan, in la tababaro shaqaalaha rayidka ah, lana abuuro nidaam ku saleysan sharci iyo isla xisaabtan. Madaxweyne Aadan Cabdulle wuxuu aaminsanaa in dowladdu ay ku xooggan tahay hay'ado adag oo u adeega shacabka si siman, kana madax bannaan eex iyo dano gaar ah.

Dhanka dimuqraadiyadda, wuxuu si weyn u ixtiraami jiray awoodaha dastuurka iyo madaxbannaanida hay'adaha dowladda. Wuxuu ku dadaalay in baarlamaanku yeesho kaalintiisa sharci-dejinta, halka garsoorkuna noqdo mid caddaalad ku shaqeeya. Hab-dhaqankiisa siyaasadeed wuxuu noqday tusaale muujinaya in hoggaamiyaha dalku uu ka sarreeyo dano shaqsiyeed, isla markaana uu dhowro sharciga iyo nidaamka dowladnimada.

Xagga horumarinta bulshada, dowladdu waxay billowday dadaallo lagu ballaarinayo waxbarashada, caafimaadka iyo adeegyada kale ee aasaasiga ah. Inkastoo dhaqaalaha dalku uu koobnaa, haddana waxaa la sameeyay qorshayaal lagu gaarsiinayo adeegyada dowladeed magaalooyinka iyo deegaannada kala duwan. Waxaa sidoo kale la dhiirrigeliyay in dhalinyarada Soomaaliyeed ay helaan waxbarasho iyo tababar ay kaga qayb qaataan dhismaha qaranka.

Siyaasadda dibadda, Soomaaliya waxay xiriir wanaagsan la samaysay dalal badan oo Afrika, Carabta iyo caalamka kale. Dowladda Madaxweyne Aadan Cabdulle waxay taageertay iskaashiga caalamiga ah, iyadoo isla markaasna ilaalinaysay madax-bannaanida iyo karaamada qaranka. Soomaaliya waxay si firfircoon uga qayb qaadatay ururrada gobolka iyo kuwa caalamiga ah, iyadoo codkeeda ku difaacaysay xorriyadda, iskaashiga iyo nabadda.

Madaxweyne Aadan Cabdulle wuxuu sidoo kale taageeri jiray halgannadii gobannimo-doonka ee dalalka Afrika ee weli ku jiray gumeysiga. Wuxuu rumaysnaa in dalalka Afrika ay iska kaashadaan horumarka, nabadda iyo difaaca madax-bannaanidooda. Taasi waxay Soomaaliya u horseeday sumcad wanaagsan oo diblomaasiyadeed, waxaana dalka loo arkayay dowlad cusub oo leh hoggaan deggan iyo siyaasad ku dhisan wada noolaansho.

Inkasta oo dowladdiisu la kulantay caqabado ay ka mid ahaayeen dhaqaale xaddidan, baahida loo qabay adeegyo badan iyo dhismaha hay'ado cusub, haddana Madaxweyne Aadan Cabdulle Cusmaan Daar wuxuu ku dadaalay in xal kasta lagu raadiyo wada-tashi iyo sharci. Wuxuu ka fogaaday adeegsiga awood aan waafaqsanayn dastuurka, taas oo kasbatay kalsoonida shacabka iyo ixtiraamka beesha caalamka.

Muddooyinkii uu xilka hayay, waxaa sii xoogaystay rajadii shacabka Soomaaliyeed ee ku aaddan dowladnimo, midnimo iyo horumar. Hoggaamintiisu waxay ahayd mid lagu xusuusto degganaansho, dulqaad iyo ixtiraamka nidaamka dimuqraadiyadeed, taas oo ka dhigtay mid ka mid ah hoggaamiyeyaashii ugu saamaynta badnaa taariikhda Soomaaliya. Doorashadii 1967 iyo Wareejintii Nabadeed ee Xilka

Sannadkii 1967 wuxuu noqday mid ka mid ah sannadihii ugu taariikhda weynaa ee Jamhuuriyadda Soomaaliya. Dowladda uu hoggaaminayay Madaxweyne Aadan Cabdulle Cusmaan Daar waxay dhammeystirtay muddadii dastuuriga ahayd ee xilka, waxaana la guda galay diyaarinta doorashada madaxweynaha cusub. Xilligaas Soomaaliya waxay ahayd dal ku dhaqmaya nidaam dimuqraadi ah oo ku saleysnaa dastuurka iyo awoodda baarlamaanka, taasoo shacabka gelisay rajo ah in isbeddelka hoggaanku ku dhici karo si nabad iyo sharci waafaqsan.

Markii la gaaray waqtigii doorashada, xildhibaannada Baarlamaanka Soomaaliya ayaa isugu yimid fadhi rasmi ah si ay u doortaan madaxweynaha cusub ee Jamhuuriyadda. Doorashadu waxay ahayd mid xor ah oo ay musharraxiintu ku tartamayeen si waafaqsan dastuurka dalka. Madaxweyne Aadan Cabdulle Cusmaan Daar, oo markaas ahaa madaxweynihii xilka hayay, wuxuu go'aansaday inuu u tartamo mar kale, isagoo ku kalsoonaa khibraddii uu kasbaday iyo shaqadii dowladdiisu qabatay muddadii toddobada sano ahayd.

Doorashada ayaa u dhacday si deggen oo hufan. Ka dib tirinta codadka, Baarlamaanku wuxuu doortay Cabdirashiid Cali Sharmaarke inuu noqdo Madaxweynaha labaad ee Jamhuuriyadda Soomaaliya. Natiijada doorashadu waxay noqotay dhacdo taariikhi ah, maadaama markii ugu horreysay ee Soomaaliya ay si dimuqraadi ah ugu kala wareegtay madaxtinimada laba hoggaamiye oo Soomaaliyeed.

Markii lagu dhawaaqay natiijada, Madaxweyne Aadan Cabdulle Cusmaan Daar wuxuu si deggen u aqbalay go'aankii Baarlamaanka. Ma uusan isku dayin inuu muran geliyo natiijada, mana uusan adeegsan awood ciidan ama cadaadis siyaasadeed si uu xilka ugu sii nagaado. Taa beddelkeeda, wuxuu muujiyay biseyl siyaasadeed iyo ixtiraam buuxa oo uu u hayo dastuurka iyo rabitaanka hay'adda sharci-dejinta. Ficilkaasi wuxuu noqday astaan lagu xusuusto taariikhda Soomaaliya.

Munaasabaddii xil wareejinta ayaa u dhacday si sharaf leh oo nidaamsan. Madaxweynaha cusub, Cabdirashiid Cali Sharmaarke, wuxuu si rasmi ah ula wareegay xilka, halka Madaxweyne Aadan Cabdulle Cusmaan Daar uu ugu hambalyeeyay guusha, una rajeeyay inuu dalka ku hoggaamiyo caddaalad, midnimo iyo horumar. Wareejintaasi waxay shacabka Soomaaliyeed siisay kalsooni ah in dowladnimadu ku dhisan tahay sharci iyo hay'ado, halkii ay ku xirnaan lahayd qof ama koox gaar ah.

Dhacdadan waxay si weyn u soo jiidatay indhaha caalamka, gaar ahaan dalalka Afrika ee intooda badan weli la daalaa dhacayay afgambiyo militari, qalalaase siyaasadeed iyo xukunno xoog lagu haysto. Soomaaliya waxaa loo soo qaatay tusaale muujinaya in awoodda lagu kala wareegi karo doorasho xor ah iyo ixtiraamka dastuurka. Warbaahinta caalamka iyo diblomaasiyiinta ayaa bogaadiyay habkii nabadeed ee xilka loogu kala wareegay, taasoo sare u qaaday sumcadda Jamhuuriyadda Soomaaliya.

Inkasta oo uu xilka ka degay, Madaxweyne Aadan Cabdulle Cusmaan Daar wuxuu sii watay kaalintiisii odaynimo iyo talo bixinta qaranka. Wuxuu ka fogaaday hurinta khilaafaad siyaasadeed, isagoo mar walba ku baaqayay midnimo, wada-tashi iyo ilaalinta dowladnimada. Dabeecaddiisaas ayaa sii xoojisay sumcaddiisii hoggaamineed, waxaana lagu tilmaamay siyaasi mudnaanta siiya danta qaranka.

Taariikhyahannadu waxay isku raacsan yihiin in wareejintii xilka ee sannadkii 1967 ay ahayd mid ka mid ah dhacdooyinkii ugu muhiimsanaa taariikhda siyaasadda Soomaaliya. Waxay caddeysay in dimuqraadiyadda, haddii si daacad ah loogu dhaqmo, ay horseedi karto isbeddel nabadeed iyo xasillooni siyaasadeed. Madaxweyne Aadan Cabdulle Cusmaan Daar wuxuu taariikhda ku galay inuu ahaa hoggaamiye awoodda ku yimid si sharci ah, ugana degay si sharaf leh, isagoo mudnaanta siiyay dastuurka, dimuqraadiyadda iyo danta shacabka Soomaaliyeed.

Qaybtan waxay soo afjaraysaa muddadii madaxtinimada Aadan Cabdulle Cusmaan Daar iyo sida uu xilka ugu wareejiyay Cabdirashiid Cali Sharmaarke. Qaybta xigta waxay noqon doontaa gunaanadka taariikhda muddadan, iyadoo diiradda lagu saari doono dhaxalka siyaasadeed ee uu ka tagay Aadan Cabdulle Cusmaan Daar iyo bilowgii hoggaanka Madaxweyne Cabdirashiid Cali Sharmaarke. Gunaanad: Dhaxalkii Madaxweyne Aadan Cabdulle Cusmaan Daar iyo Bilowgii Hoggaanka Cabdirashiid Cali Sharmaarke

Taariikhda Jamhuuriyadda Soomaaliya waxaa baal dahab ah kaga qoran magaca Madaxweyne Aadan Cabdulle Cusmaan Daar, oo ahaa hoggaamiyihii ugu horreeyay ee dalka hoggaamiya kaddib markii ay Soomaaliya xorriyaddeeda heshay oo ay midoobeen gobolladii Waqooyi iyo Koonfur 1-dii Luulyo 1960. Hoggaamintiisu waxay ku soo beegantay xilli ay dowladdu ahayd mid curdin ah, hay'adaha qarankuna ay ku jireen marxalad dhisme. Inkasta oo ay jireen caqabado badan oo siyaasadeed, dhaqaale iyo maamul, haddana wuxuu ku dadaalay in la dhiso dowlad ku salaysan dastuur, sharci iyo nidaam dimuqraadi ah.

Mudadii uu xilka hayay, Madaxweyne Aadan Cabdulle Cusmaan Daar wuxuu xoogga saaray mideynta shacabka Soomaaliyeed iyo adkaynta hay'adaha dowladda. Wuxuu rumaysnaa in dowlad xooggan aysan ku dhisnayn awood ciidan oo keliya, balse ay ku dhisan tahay caddaalad, wada-tashi iyo kalsoonida shacabka. Sidaas darteed wuxuu dhiirrigeliyay in la ixtiraamo dastuurka, in baarlamaanku si madax-bannaan u shaqeeyo, isla markaana garsoorku noqdo mid caddaalad ku dhisan.

Siyaasaddiisa waxaa lagu xusuustaa degganaansho, dulqaad iyo ka fogaanshaha colaadaha siyaasadeed. Mar kasta wuxuu mudnaanta siin jiray wada-hadal iyo xal nabadeed. Taasi waxay keentay in gudaha dalka laga abuuro jawi siyaasadeed oo u saamaxay hay'adaha dowladda inay si tartiib tartiib ah u kobcaan, inkastoo waddanku weli wajahayay dhibaatooyin la xiriiray dhaqaale xaddidan iyo baahiyaha bulshada oo sii kordhayay.

Dhanka dibadda, Soomaaliya waxay noqotay dal si wanaagsan uga dhex muuqda Afrika iyo caalamka. Dowladda Madaxweyne Aadan Cabdulle waxay dhistay xiriir diblomaasiyadeed oo ku salaysan iskaashi, is-ixtiraam iyo taageeridda gobannimada dalalka Afrika ee weli ku jiray gumeysiga. Soomaaliya waxay codkeeda u adeegsatay difaaca xorriyadda, midnimada iyo wadajirka qaaradda Afrika, taas oo sare u qaadday sumcadda dalka.

Dhaxalka ugu weyn ee Madaxweyne Aadan Cabdulle Cusmaan Daar wuxuu ahaa ilaalinta dimuqraadiyadda iyo ixtiraamka dastuurka. Markii doorashadii 1967 lagu doortay Madaxweyne Cabdirashiid Cali Sharmaarke, wuxuu si sharaf leh u aqbalay natiijada, isaga oo xilkii si nabad ah ugu wareejiyay hoggaanka cusub. Go'aankaasi wuxuu noqday dhacdo taariikhi ah oo Soomaaliya ku mutaysatay ammaan gudaha iyo dibaddaba, maadaama uu muujiyay in awoodda lagu kala wareegi karo doorasho iyo sharci, halkii xoog iyo qalalaase laga adeegsan lahaa.

Markii Cabdirashiid Cali Sharmaarke loo doortay Madaxweynaha labaad ee Jamhuuriyadda Soomaaliya, waxaa bilowday marxalad cusub oo hoggaanka dalka ah. Wuxuu xilka la wareegay iyadoo ay jiraan hay'ado dowladeed oo hore loo aas aasay iyo nidaam dastuuri ah oo shaqeynaya. Madaxweynaha cusub wuxuu ballan qaaday inuu sii wadi doono dadaallada lagu xoojinayo dowladnimada, horumarinta adeegyada bulshada iyo ilaalinta midnimada qaranka. Wareejintaasi waxay ahayd tusaale cad oo muujinaya biseylka siyaasadeed ee Soomaaliya xilligaas.

Inkasta oo taariikhdu mar dambe wajahday marxalado adag, haddana muddadii u dhexeysay 1960 iyo 1967 waxay weli leedahay qiime weyn oo lagu barto taariikhda dowladnimada Soomaaliyeed. Waxay ahayd xilli lagu dhisay saldhigii ugu horreeyay ee hay'adaha qaranka, laguna muujiyay in hoggaanka dalka lagu beddeli karo si nabad ah oo waafaqsan dastuurka.

Maanta, marka dib loo eego taariikhdaas, waxaa muuqata in Madaxweyne Aadan Cabdulle Cusmaan Daar uu ka tagay dhaxal siyaasadeed oo ku salaysan daacadnimo, hoggaan deggan iyo ixtiraamka sharciga. Taariikhdiisu waxay xusuusinaysaa jiilasha dambe muhiimadda ay leedahay ilaalinta midnimada, dowladnimada iyo dimuqraadiyadda. Sidoo kale, bilowgii hoggaanka Madaxweyne Cabdirashiid Cali Sharmaarke wuxuu astaan u ahaa sii socoshada nidaamkii dastuuriga ahaa ee Jamhuuriyadda Soomaaliya.

Sidaas ayay ku soo gebogeboobaysaa taariikhda Madaxweynaha ugu horreeyay ee Jamhuuriyadda Soomaaliya, Aadan Cabdulle Cusmaan Daar, laga soo bilaabo halgankii gobannimada, dhismahii dowladdii cusub, hoggaamintiisii toddobada sano ahayd, ilaa wareejintii nabadeed ee xilka loogu wareejiyay Madaxweyne Cabdirashiid Cali Sharmaarke. Dhacdadaasi waxay weligeed ahaan doontaa qayb muhiim ah oo ka mid ah taariikhda siyaasadeed ee Soomaaliya, isla markaana jiilasha dambe uga tagaysa casharro ku saabsan hoggaanka wanaagsan, ixtiraamka dastuurka iyo adeegga qaranka.